Abdij van Sénanque (Gordes): rondleiding + foto’s

Houdt u van romaanse architectuur? De abdij Notre-Dame de Sénanque ligt in een afgelegen vallei, op enkele kilometers van Gordes, in de Luberon. Wij waren onder de indruk van de sobere uitstraling van dit 12e-eeuwse cisterciënzerklooster, waar nog steeds een gemeenschap van monniken woont. Een bezoek dat u even uit de tijd haalt, ver weg van de drukte van de naburige dorpen.

Ontdek in dit artikel onze handige tips met foto’s om uw bezoek aan de abdij van Sénanque zo goed mogelijk voor te bereiden en er een aangenaam moment van te maken!

Waarom zou u de abdij van Sénanque bezoeken?

Is de abdij van Sénanque een bezoek waard? Onze mening:

Ja, de abdij van Sénanque is zeker een bezoek waard. Dit romaanse klooster, dat nog steeds bewoond is, biedt een zeldzame kijk op het cisterciënzerleven. Wij hebben de HistoPad zeer gewaardeerd, omdat deze helpt te begrijpen hoe de monniken elke ruimte inrichtten. De omgeving, verscholen in haar vallei, nodigt uit tot stilte en bezinning.

Dit is een van de leukste activiteiten in de Luberon en in Gordes.
Ontdek hier de excursies in de Luberon waarbij een bezoek aan de abdij van Sénanque is inbegrepen

Waarom is de abdij van Sénanque beroemd?

De abdij dankt haar internationale bekendheid aan een beeld dat tot het symbool van de Provence is uitgegroeid: de stenen gevel en de kleine klokkentoren met leisteen dakpannen, die zich aftekenen tegen de achtergrond van rijen bloeiende lavendel. Toen wij er waren, waren de bloemen al geoogst, maar wij vonden dat de locatie daardoor niets van haar aantrekkingskracht had verloren.

Sénanque wordt beschouwd als een van de meest authentieke voorbeelden van de romaanse cisterciënzerarchitectuur en is tevens de vierde cisterciënzerabdij die in de Provence werd gesticht, na Aiguebelle, Silvacane en Le Thoronet. Wat ons ten slotte het meest is bijgebleven, is dat er nog steeds een gemeenschap van monniken woont en bidt.

Onze favoriete momenten

Dit zijn de drie momenten die tijdens ons bezoek de meeste indruk op ons hebben gemaakt:

• De rust tijdens het eerste bezoek van de ochtend, wanneer men de abdij vrijwel zonder bezoekers kan ontdekken.
• De HistoPad, die een beeld geeft van het dagelijks leven van de monniken en de bestemming van elke ruimte.
• Een wandeling door de kloostergang, die uitkijkt op de open lucht en uitnodigt tot bezinning.
• Boek hier uw excursie in de Luberon

Routebeschrijving en kaart: Abdij van Sénanque, Gordes

Waar bevindt zich de abdij van Sénanque?

• In de gemeente Gordes, 5 km ten noorden van het dorp, in het departement Vaucluse,
• Reistijd vanuit Gordes: 10 min.,
• Reistijd vanuit L’Isle-sur-la-Sorgue: 30 min,
• Reistijd vanuit Avignon: 1 uur.
• Hier is een kaart om u op weg te helpen:

Hoe komt u daar?

Er zijn verschillende mogelijkheden om de abdij te bereiken:

• De auto: dat is de eenvoudigste oplossing. Volg vanuit Coustellet de D900 in de richting van Gordes en sla vervolgens, kort na de ingang van het dorp, linksaf de D177 in, richting Venasque. Let op: van 15 maart tot en met 30 september geldt op de D177 eenrichtingsverkeer op de terugweg: u dient linksaf te slaan richting Venasque en na 4 km rechtsaf de D244 op te nemen om terug te keren naar Gordes. Deze eenrichtingsverkeersregeling geldt permanent voor touringcars, campers en vrachtwagens.
• Te voet: reken op 30 minuten lopen vanaf het dorp Gordes.
• De trein: de dichtstbijzijnde stations zijn die van Cavaillon (21 km), L’Isle-sur-la-Sorgue (22 km), Carpentras (23 km) en Avignon (40 km). Vervolgens moet u de rest van de reis per taxi afleggen, aangezien er geen buslijn is die rechtstreeks naar de abdij rijdt (te controleren). Op de officiële website staan verschillende lokale taxibedrijven vermeld.
• De georganiseerde rondleiding: talrijke excursies in de Luberon omvatten een bezoek aan de abdij. Bekijk hier de opties.

Parkeerplaats

Er is een grote gratis parkeerplaats voor bezoekers. Vervolgens bereikt u de abdij na een wandeling van enkele minuten (ongeveer 5 min.). Houd er rekening mee dat ’s nachts parkeren en kamperen hier verboden zijn.
Vanaf de parkeerplaats moet u langs een bosrijk pad lopen om bij de abdij te komen.

Nuttige tips: duur, tijdschema’s, eten…

Beste tijd om te bezoeken

Wij raden u aan om ’s ochtends als eerste een bezoek te brengen, zodat u in alle rust van de omgeving kunt genieten. Reserveren is verplicht: vergeet niet uw ticket online te kopen voordat u vertrekt. Een ander belangrijk punt is dat er in het dal geen mobiel signaal is. Zorg er dus voor dat u uw ticket en uw reisroute van tevoren registreert!

Als u droomt van de beroemde foto van bloeiende lavendel, richt u dan op de bloeiperiode, die doorgaans loopt van half juni tot half juli. Wat ons betreft, wij kwamen na de oogst: de velden waren al gemaaid. Houd er rekening mee dat deze periode ook de drukste van het jaar is.

Duur van het bezoek en belangrijkste moeilijkheden

Reken op 30 tot 45 minuten voor een rondgang op eigen gelegenheid en op 1 uur voor de rondleiding. Reken wat extra tijd in als u rustig door de kloosterwinkel wilt slenteren.

De middeleeuwse abdij telt verschillende trappen en talrijke treden. De toegang is daarom zeer moeilijk voor personen met beperkte mobiliteit en onmogelijk voor rolstoelgebruikers. Wij willen u er tevens aan herinneren dat Sénanque een klooster is: een gepaste kledingstijl wordt verwacht en de stilte dient te worden gerespecteerd. Huisdieren zijn niet toegestaan, met uitzondering van blindengeleidehonden.

Advies voor een bezoek

Tijdens de rondleiding krijgt u toegang tot de abdijkerk, de voormalige slaapzaal, het klooster, de verwarmingszaal en de kapittelzaal. Wij raden u aan om eerst even de tijd te nemen om de gevel van buitenaf te bekijken en vervolgens de route te volgen die door de HistoPad of de gids wordt voorgesteld. Tot slot bezochten wij de winkel, die bij de uitgang ligt.

Bezoek met kinderen

Wij vinden de tarieven gezinsvriendelijk: de toegang is gratis voor kinderen jonger dan 6 jaar en kost 4 € voor kinderen van 6 tot 17 jaar. Goed nieuws voor gezinnen met veel kinderen: vanaf het derde kind jonger dan 18 jaar is de toegang gratis.

De HistoPad, waarmee de zalen op interactieve wijze worden nagebootst, kan naar onze mening de aandacht van de allerkleinsten trekken. Bereid hen echter voor op de stilte die in deze gebedsruimte vereist is, evenals op de vele trappen, die niet erg geschikt zijn voor kinderwagens.

Dienstregeling en prijzen

Vrije bezoeken (zonder gids) zijn mogelijk op de volgende tijdstippen:

• Maandag tot en met zaterdag: van 9.45 tot 11.00 uur en van 13.00 tot 17.00 uur (laatste toegang),
• Op zondag: van 13.00 tot 17.00 uur (laatste toegang).

Hieronder vindt u de tarieven voor individuele rondleidingen:

• Rondleiding: 8 €,
• Vrije rondleiding met HistoPad: 8 €,
• Student (18 tot 25 jaar, op vertoon van een studentenkaart): 6 €,
• Kinderen van 6 tot en met 18 jaar: 4 €, gratis vanaf het derde kind,
• Gratis: kinderen jonger dan 6 jaar, gidsen (op vertoon van hun kaart), priesters en religieuzen.
• Reserveren is noodzakelijk. U kunt hier uw tijdvak reserveren. Bezoek de officiële website voor meer informatie .

Rondleidingen

De abdij raadt u ten zeerste aan om de rondleiding te volgen. De rondleiding duurt 1 uur en wordt in het Frans verzorgd door een gids-spreker op de volgende tijdstippen:

• Maandag tot en met zaterdag: 10.00 uur, 10.30 uur, 13.30 uur, 14.30 uur, 15.30 uur, 16.30 uur en 17.00 uur,
• Op zondag: 13.30 uur, 14.30 uur, 15.30 uur, 16.30 uur en 17.00 uur.

Als u geen Frans spreekt, kunt u kiezen voor de rondleiding op eigen gelegenheid met HistoPad, die beschikbaar is in 11 talen (Frans, Engels, Duits, Italiaans, Spaans, Nederlands, Chinees, Japans, Pools, Koreaans en Portugees). Wij vonden het een goed concept om het leven van de monniken in elke ruimte in beeld te brengen.

Accommodatie

De abdij beschikt over een kloostergasthuis waar mensen die een spirituele retraite willen volgen, terechtkunnen. Wij willen benadrukken dat het hier niet om een klassieke toeristische accommodatie gaat: het verblijf wordt geregeld via de broeder-hotelier, die tot uw beschikking staat.

Restauratie

Er is geen restaurant op het terrein. De kloosterwinkel biedt daarentegen streekproducten aan, ideaal voor een kleine culinaire pauze. Voor een echte maaltijd kunt u het beste naar het dorp Gordes gaan, dat op 5 km afstand ligt en waar u verschillende restaurants vindt.

Een cisterciënzerabdij in de vallei

Nog voordat men de deuren binnenstapt, onthult de locatie zich in al haar eenvoud. De locatie is geenszins toevallig: zij voldoet aan de voorschriften van de cisterciënzerorde, die haar kloosters buiten de steden wilde vestigen.

De gevel en de lavendelvelden

Toen wij vanaf de parkeerplaats naar beneden liepen, ontdekten wij de abdij, gelegen aan het einde van een smal dal van ongeveer 1 km lang en 300 m breed. De stichtende monniken vonden daar alles wat zij nodig hadden: steen, hout, landbouwgrond, weidegronden en vooral een rivier, de Sénancole.

Voor de gevel strekken zich de beroemde rijen lavendel uit, die door de gemeenschap worden verbouwd. Wist u dat op deze plek in de Middeleeuwen de begraafplaats van de monniken lag? Geniet van het uitzicht vanaf het pad, want het is verboden de velden te betreden om de oogst te beschermen. Wij waren verrast door de rust die deze plek uitstraalde, zelfs zonder de bloemen.

De abdijkerk

De abdijkerk, die als eerste werd gebouwd op het hoogste punt van het terrein, vormt het middelpunt van het gehele kloostercomplex. Wij waren onder de indruk van de sobere uitstraling: geen schilderijen, geen glas-in-loodramen met historische afbeeldingen, alleen strakke lijnen en harmonieuze verhoudingen. Deze door de cisterciënzerregel voorgeschreven soberheid zorgt ervoor dat niets de monnik van zijn gebed afleidt.

Bekijk de plattegrond in de vorm van een Latijns kruis aandachtig, evenals de trappen die naar het heiligdom leiden en de koepel van het transept, versierd met de symbolen van de vier evangelisten. In het transept bevindt zich tevens het graf van Geoffroy de Venasque, de weldoener van de abdij. Ook vandaag hebben wij vernomen dat de monniken daar zeven keer per dag en één keer ’s nachts bijeenkomen.

In de voetsporen van de monniken

Het vervolg van de rondleiding voert u naar de kloostergebouwen, waar het dagelijks leven van de gemeenschap zich afspeelde. Elke zaal heeft een specifieke functie, die door de HistoPad en de gidsen op levendige wijze wordt toegelicht.

De voormalige slaapzaal

De voormalige slaapzaal was meer dan 30 meter lang en bood plaats aan ongeveer dertig monniken. In de 12e eeuw beschikte iedereen slechts over een strobed, een kussen en een deken, en sliep men gekleed om snel naar de kerk te kunnen gaan voor de nachtelijke dienst.

Kijkt u eens omhoog naar het roosvenster met twaalf lobben, dat het licht van de ondergaande zon binnenlaat, en naar de twaalf rondboogvensters. Wij hebben vernomen dat Sénanque een voortrekkersrol vervulde op het gebied van comfort: al aan het einde van de 14e eeuw gaf de koning toestemming voor de inrichting van individuele nissen. Wat ons betreft, moesten wij glimlachen toen wij de vermeende oorsprong van het kinderliedje „Frère Jacques“ ontdekten.

Het klooster

De kloostergang vormt het hart van het kloosterleven en verbindt de verschillende gebouwen met elkaar, zonder dat men de muren hoeft te verlaten. Wij genoten van het zachte licht dat de galerijen, die uitkomen op een kleine centrale tuin, overspoelt.

Elke galerij had zijn eigen functie: de oostelijke galerij, die aan de kerk grensde, was bestemd voor spirituele activiteiten, de noordelijke galerij voor het lezen, terwijl de westelijke galerij diende voor lichaamsverzorging, zoals het wassen van de handen vóór de maaltijd. Neem even de tijd om even stil te staan op deze plek van bezinning. Wij hebben daar de rust gevoeld die hier nog steeds heerst, aangezien de Regel te allen tijde stilte voorschrijft.

De kapittelzaal

De kapittelzaal, die in 1202 werd voltooid, bereikt men door drie treden af te dalen, een symbolische handeling die herinnert aan de nederigheid die vereist is alvorens het woord te nemen. Langs de muren staan stenen banken die de zetel van de abt omlijsten.

Wij waren onder de indruk van de akoestiek: dankzij de zes kruisgewelven klinkt de stem moeiteloos. Luister goed en stelt u zich eens voor welke bijeenkomsten hier elke avond plaatsvinden. Want de zaal wordt nog steeds gebruikt: de monniken lezen er de Regel voor, nemen er de beslissingen van de gemeenschap en kiezen er hun abt. Wij vonden deze ongebroken band tussen middeleeuwse gebruiken en het hedendaagse leven ontroerend.

De verwarming

De monnikenzaal, ook wel ‘chauffoir’ genoemd, werd tussen 1185 en 1200 gebouwd en was na de keuken de enige verwarmde ruimte in de abdij. Daar werd gemediteerd, gelezen en kleding gestopt. In de noordoostelijke hoek bevond zich een scriptorium waar oorkonden werden opgesteld en boeken werden gekopieerd.

Wij hebben de 12e-eeuwse schoorsteen met zijn kegelvormige kap, evenals de enige centrale pilaar die de gewelven ondersteunt, uitvoerig bekeken. Kijkt u eens goed naar de kapiteel: de omgekeerde lelies herinneren aan de devotie van de stichters voor de Maagd Maria. We hebben ook vernomen dat er een trap naar de latrines leidde, die boven een beek waren gebouwd.

Een abdij die nog steeds tot leven komt

Sénanque is geen statisch museum. Sinds 1988 woont er een cisterciënzergemeenschap, die een deel van haar huis openstelt voor bezoekers, wat voor een religieuze instelling nog steeds een zeldzaamheid is.

De HistoPad om terug in de tijd te reizen

Tijdens ons vrij bezoek hebben wij gebruikgemaakt van de HistoPad, een digitale tablet die bij het ticket is inbegrepen. Dankzij dit hulpmiddel hebben wij een beter inzicht gekregen in hoe de monniken in de middeleeuwen leefden en hoe zij de verschillende ruimtes van de abdij gebruikten.

Het is beschikbaar in 11 talen en is met name geschikt voor niet-Franstalige bezoekers, die de rondleiding in het Frans niet kunnen volgen. Zo krijgt u de gelegenheid om de zalen te bekijken zoals ze er vroeger uitzagen. Wat ons betreft vonden wij het goed doordacht, zonder daarbij de aandacht af te leiden van de daadwerkelijke architectuur.

De gemeenschap en de kloosterwinkel

Tijdens de bezoeken trekken de monniken zich terug achter de kloostermuren om hun gebedsleven voort te zetten, dat wordt bepaald door de Regel van Sint-Benedictus. Zij voorzien in hun levensonderhoud met hun werk: de teelt van lavandin, de olijfgaard, de bijenstal en het kloosterhotel. Wij hebben begrepen dat de toegangsprijzen en de winkel voor een groot deel het onderhoud en de restauratie van het klooster financieren.

Daar zult u de producten van Sénanque ontdekken, maar ook die van meer dan vijftig abdijen en kloosters. U vindt er tevens geuren uit de Provence en een ruime boekhandel. We hebben daar een aangenaam moment doorgebracht voordat we weer verder reden.

Geschiedenis in het kort

In de stenen van Sénanque is bijna 900 jaar geschiedenis terug te vinden. Hieronder vindt u de belangrijkste stappen die u vóór uw bezoek in gedachten dient te houden:

• 1148: Cisterciënzer monniken uit de abdij van Mazan, in de Ardèche, stichten de abdij in het dal van de Sénancole. De naam van de plaats zou afkomstig zijn van het Latijnse „Sana Aqua”, wat „gezond water” betekent.
• 1160-1220: de bouw besloeg een periode van 60 jaar en vond plaats in verschillende fasen: eerst het koor en het transept van de kerk, vervolgens de monnikenvleugel, de refter, het kloostergang en ten slotte het gebouw van de lekenbroeders.
• 13e-14e eeuw: dit is de gouden eeuw. Dankzij schenkingen van lokale edelen bezit de abdij molens, schuren en huizen van Marseille tot Carpentras. Er wonen daar ongeveer veertig broeders.
• 15e eeuw: de Honderdjarige Oorlog, voedseltekorten en epidemieën teisteren de regio. In 1439 waren er nog slechts drie monniken over.
• 1544: een gewapende groep Waldensen (een afsplitsing van de protestantse beweging) valt de abdij aan en steekt het zuidelijke deel ervan in brand.
• 1791: tijdens de Franse Revolutie werd de abdij als nationaal bezit verkocht.
• 1854-1903: een gemeenschap vestigt zich opnieuw op deze plek en herstelt het gebouw, waarna zij herhaaldelijk wordt verdreven door de wetten tegen religieuze congregaties.
• 1921: een deel van de abdij wordt aangewezen als historisch monument. In 1926 werd Sénanque een priorij van de abdij van Lérins.
• 1969-1988: de abdij wordt verhuurd aan Paul Berliet, een industrieel die het gebouw restaureert en er een cultureel centrum vestigt.
• 1988: Cisterciënzer monniken uit Lérins keren terug naar Sénanque. Zij leven daar nog steeds volgens de Regel van Sint-Benedictus.

Veelgestelde vragen

Wanneer kunt u de lavendel in bloei bewonderen bij de abdij van Sénanque?

Lavendel bloeit doorgaans van half juni tot half juli, waarna de plant door de gemeenschap wordt geoogst. Toen wij er waren, was de oogst al binnengehaald. Mocht de foto van de paarse velden u aanspreken, informeer dan eerst voordat u uw bezoek plant.

Is het mogelijk om de mis bij te wonen in de abdij van Sénanque?

Ja, de missen en diensten die door de monniken worden gevierd, zijn toegankelijk voor het publiek. Het is echter van belang de rust en stilte aldaar te respecteren: het is verboden om daar foto’s te maken of geluid op te nemen. De diensttijden worden gepubliceerd op de officiële website van de abdij.